ABŞ-ın texnologiya nəhəngi Nvidia ətrafında yaranmış qalmaqalın mərkəzində olan Elis Huanqın (Alice Huang) təsis etdiyi Çin şirkətinin ABŞ-ın ixrac məhdudiyyətlərinə məruz qalan Nvidia çiplərini əldə etdiyi iddia olunur.

Marja.az Bloomberg News agentliyinə istinadən xəbər verir ki, agentliyin araşdırdığı sənədlər Elis Huanqın təsis etdiyi şirkətin Megaspeed International ilə əlaqəli olan Şanxaydakı məlumat mərkəzində quraşdırılmış, qanunsuz yollarla əldə edildiyi bildirilən süni intellekt çiplərinin tədarükündə iştirak etdiyini göstərir.

Məlumata görə, serverlərin bir hissəsi əvvəlcə Sinqapurda yerləşən və Nvidia-nın rəsmi bulud tərəfdaşı statusuna malik olan Aperia Cloud Services şirkətinə satılıb.

Lakin sənədlərə əsasən, avadanlıqlar Sinqapurda qalmaq əvəzinə Elis Huanqın yaratdığı Çin şirkətinin sərəncamına keçib və Şanxayda yerləşən iri süni intellekt kompleksində istifadə olunub.

Araşdırmada qeyd edilir ki, sözügedən layihənin Elis Huanqla müxtəlif əlaqələri mövcuddur. Bunlardan biri onun 2023-cü ildə təsis etdiyi Megaspeed şirkətinin 2024-cü ildə investorlar üçün hazırladığı təqdimatda həmin məlumat mərkəzinin təsvirindən istifadə etməsidir.

ABŞ-ın məhdudiyyət tətbiq etdiyi Nvidia çipləri Çinə necə çatıb?

Bloomberg-in araşdırmasına görə, əldə edilən sənədlər Elis Huanqın mərkəzində dayandığı Çin şirkətləri şəbəkəsinin ixrac məhdudiyyətlərinə məruz qalan Nvidia avadanlıqlarını əldə edə bildiyinə dair indiyədək ortaya çıxan ən konkret sübutları təqdim edir.

Məlumata əsasən, Aperia şirkəti Dell-dən Nvidia-nın H800 çipləri ilə təchiz edilmiş 22 server alıb.

ABŞ administrasiyası 2023-cü ildə H800 çiplərinin Çinə satışına məhdudiyyət tətbiq edib. Bu prosessorlar yüksək hesablama gücünə malik olmaqla süni intellekt modellərinin hazırlanması və öyrədilməsi üçün istifadə olunur.

Bloomberg sözügedən serverlərin seriya nömrələrini əməliyyatın təfərrüatlarından məlumatlı şəxsə təqdim edib. Həmin şəxs Aperia-nın Dell şirkətinin müştərisi olduğunu təsdiqləyib.

Araşdırmada bildirilir ki, avadanlıqların ilkin olaraq Sinqapur şirkətinə satılması, daha sonra isə Çindəki məlumat mərkəzinə çatması ABŞ-ın texnologiya ixracına tətbiq etdiyi məhdudiyyətlərin mümkün pozulması ilə bağlı suallar yaradır.

Dell 2025-ci ildə şirkətlə əməkdaşlığı dayandırıb

Dell açıqlamasında bildirib ki, avadanlıqların icazəsiz şəkildə başqa istiqamətə yönləndirilməsi ilə bağlı narahatlıqlara görə 2025-ci ilin fevralında Aperia International şirkətinə bütün satış və texniki dəstək fəaliyyətini dayandırıb.

Bu qərar Sinqapurda Aperia şirkətinin baş icraçı direktorunun server təchizatçılarını aldatmaq ittihamı ilə həbs edildiyi aya təsadüf edib. Şirkətin baş icraçı direktoru ona qarşı irəli sürülən ittihamları rədd edib.

Dell-in açıqlaması avadanlıqların təyinatı və son istifadəçiləri ilə bağlı şübhələrin artıq 2025-ci ilin əvvəlində yarandığını göstərir.

Censen Huanq daha əvvəl iddiaları rədd etmişdi

Nvidia-nın keçmiş baş icraçı direktoru Censen Huanq (Jensen Huang) 2025-ci ilin mayında çiplərin nəzərdə tutulmuş təyinat yerindən başqa istiqamətə yönləndirildiyini göstərən heç bir sübut olmadığını bildirmişdi.

Nvidia isə daha əvvəl açıqlamışdı ki, Aperia şirkətinin baş icraçı direktorunun həbs edildiyi vaxt sözügedən şirkət artıq onun aktiv müştərisi deyildi.

Bundan sonra Aperia Nvidia-nın rəsmi bulud tərəfdaşlarının (Nvidia Cloud Partners – NCP) ictimaiyyətə açıq siyahısından çıxarılıb.

İttihamları rədd edən Aperia Bloomberg-in son araşdırması ilə bağlı şərh verməkdən imtina edib. Şirkət həmçinin avadanlıqların Elis Huanqla əlaqəsinə dair sualları cavablandırmayıb.

Beləliklə, Bloomberg-in əldə etdiyi sənədlər ABŞ-ın ixrac məhdudiyyətlərinə məruz qalan Nvidia avadanlıqlarının vasitəçi şirkətlər üzərindən Çinə çatdırılması ilə bağlı yeni iddialar ortaya qoyur.

Bununla belə, araşdırmada göstərilən kommersiya əlaqələri və avadanlıqların hərəkətinə dair məlumatlar Elis Huanqın və ya adı çəkilən şirkətlərin qanun pozuntusuna yol verdiyinin məhkəmə qaydasında təsdiqləndiyi anlamına gəlmir.