Dünyanın ən varlı ailələrinin investisiyalarında tarixi dəyişiklik – Alternativ aktivlərin payı 60%-ə çatıb

Dünyanın ən varlı investorları ənənəvi səhm və istiqraz bazarlarından kənara çıxaraq hedc fondlarına, özəl kapital fondlarına və infrastruktur layihələrinə daha çox vəsait yatırmağa başlayıblar. Maliyyə bazarlarındakı qeyri-sabitlik, inflyasiyanın yüksək səviyyədə qalması riski və geosiyasi qeyri-müəyyənliklər milyarderləri investisiya portfellərini şaxələndirməyə sövq edir.

Marja xəbər verir ki, asiyalı milyarderlərdən tutmuş dünyanın müxtəlif ölkələrində fəaliyyət göstərən ailə investisiya ofislərinə (family office) qədər varlı investorlar alternativ aktivlərin portfellərindəki payını artırırlar.

JPMorgan Asset Management şirkətinin Asiya-Sakit okean regionu üzrə baş icraçı direktoru Den Uotkinsin (Dan Watkins) sözlərinə görə, şirkətin regionda varlı müştərilərə xidmət göstərən bölməsində idarə olunan alternativ aktivlərin həcmi son 12 ayda 40% artıb.

Sinqapurda keçirilən media sammitində çıxış edən Uotkins bildirib ki, yüksək və xüsusilə yüksək sərvətə malik investorlar arasında alternativ investisiya alətlərinə böyük maraq yaranıb.

Ekspertlərin fikrincə, bu tendensiyanın əsas səbəblərindən biri səhm bazarlarında investisiyaların getdikcə məhdud sayda iri şirkətdə cəmləşməsidir. Eyni zamanda, səhmlər və istiqrazlar arasında qarşılıqlı asılılığın artması ənənəvi portfellərin bazar enişlərindən qorunma imkanlarını zəiflədir.

Lombard Odier bankının Asiya üzrə baş investisiya direktoru Con Vuds (John Woods) bildirib ki, ailə investisiya ofisləri alternativ aktivlərə ayrılan vəsaitin payını əhəmiyyətli dərəcədə artırmağı planlaşdırırlar.

BNY Wealth-in hesabatına əsasən, ayrı-ayrı ailələrin sərvətini idarə edən investisiya ofislərinin portfellərində alternativ aktivlərin payı ilk dəfə ənənəvi investisiyaları üstələyərək 60%-ə çatıb. Ənənəvi aktivlərin payı isə 41% təşkil edib.

Ekspertlər hesab edirlər ki, varlı investorlar bu yolla həm əlavə gəlir mənbələri yaratmağa, həm də birjada ticarət olunmayan aktivlərə çıxış əldə etməyə çalışırlar.

Hedc fondlarına maraq sürətlə artır

Alternativ investisiyalar arasında hedc fondları xüsusilə diqqət çəkir. Citi Wealth-in portfel quruculuğu və analitika bölməsinin rəhbəri Olaolu Aqanqanın (Olaolu Aganga) sözlərinə görə, son dövrdə uyğun investisiya meyarlarına cavab verən varlı müştərilər arasında ən böyük maraq məhz hedc fondlarına yönəlib. Bu fondların əsas üstünlüklərindən biri ümumi səhm bazarının istiqamətindən daha az asılı olan investisiya strategiyalarından istifadə edə bilmələridir.

Digər diqqətçəkən istiqamət özəl kredit bazarıdır. Bu investisiyalar kredit müqavilələri əsasında müəyyən edilmiş gəlir axını təmin edə bilir.

Citi-nin 2026-cı ildə 351 ailə investisiya ofisi arasında keçirdiyi sorğu göstərib ki, varlı investorları ən çox narahat edən iqtisadi risk inflyasiyadır. Bundan sonra əsas risklər sırasında faiz dərəcələri, maliyyə sisteminin sabitliyi və bazarlardakı dəyişkənlik yer alır.

Bununla belə, sorğunun nəticələrinə əsasən, investisiya portfellərində xalis artım baxımından ən güclü göstərici yenə də birjada ticarət olunan səhmlərdə qeydə alınıb.

Bu isə göstərir ki, milyarderlər ənənəvi investisiya alətlərindən tamamilə imtina etmirlər. Onlar mövcud portfellərinə alternativ aktivlər əlavə etməklə riskləri azaltmağa çalışırlar.

Süni intellekt infrastrukturu milyarderlərin diqqət mərkəzindədir

Alternativ investisiyalara marağın artmasından ən çox faydalanan sahələrdən biri də infrastrukturdur. Süni intellekt texnologiyalarının sürətli inkişafı məlumat mərkəzlərinə, elektrik enerjisi şəbəkələrinə və rəqəmsal rabitə infrastrukturuna böyük tələbat yaradıb.

UBS Unified Global Alternatives şirkətinin Cənub-Şərqi Asiya üzrə özəl bazar investisiyaları mütəxəssislərinə rəhbərlik edən Tomas Rolan Güyotun (Thomas Roland Guyot) sözlərinə görə, investorlar süni intellekt, elektrikləşdirmə və enerji təhlükəsizliyi ilə əlaqəli aktivlərə üstünlük verirlər.

Belə layihələr uzunmüddətli inkişaf potensialı ilə yanaşı, nisbətən proqnozlaşdırıla bilən pul axınları da təmin edə bilər. Xüsusilə uzunmüddətli müqavilələrə və davamlı tələbata əsaslanan infrastruktur obyektləri investorlar üçün cəlbedici hesab olunur.

UBS-in istinad etdiyi PitchBook məlumatlarına əsasən, 2026-cı ilin birinci rübünün sonunadək olan 12 ay ərzində açıq tipli infrastruktur fondlarına xalis vəsait axını əvvəlki ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 30% artıb.

Özəl şirkətlərə birbaşa investisiyalar artır

Özəl kapital investisiyaları (private equity) də varlı investorların alternativ portfellərində əsas istiqamətlərdən biri olaraq qalır. Bununla belə, investorlar əvvəlki illərlə müqayisədə daha seçici davranırlar.

Citi Wealth-in məlumatına görə, ailə investisiya ofisləri ənənəvi fondlara vəsait yatırmaqla kifayətlənmir, şirkətlərə birbaşa sərmayə qoyuluşuna və özəl kapital fondlarının idarəçiləri ilə birgə investisiyalara daha çox üstünlük verirlər. Həmçinin mövcud fond paylarının ikinci bazardan alınmasına maraq artır.

Ekspertlər bildirirlər ki, bu yanaşma investorlara sərmayələri üzərində daha çox nəzarət imkanı verir və bəzi aktivləri bazar dəyərindən endirimlə əldə etməyə şərait yarada bilir.

Alternativ bazarlara çıxışın genişlənməsində müddətsiz fəaliyyət göstərən investisiya fondları (evergreen funds) və məhdud likvidliyə malik fondların (semi-liquid funds) inkişafı da mühüm rol oynayır.

Bu fondlar minimum investisiya tələblərini aşağı salmaqla və inzibati prosedurları sadələşdirməklə özəl bazarlara çıxışı asanlaşdırır.

Yüksək gəlir imkanları ciddi risklərlə müşayiət olunur

Alternativ investisiyaların populyarlığının artmasına baxmayaraq, ekspertlər bu aktivlərin mühüm risklər daşıdığını vurğulayırlar. Əsas problemlərdən biri likvidliyin məhdud olmasıdır. Özəl investisiyalara yatırılan kapital illərlə geri götürülə bilməyə bilər.

Bundan başqa, birjada ticarət olunmayan aktivlərin qiymətləndirilməsi daha seyrək aparıldığı üçün onların bazar dəyərindəki pisləşmə maliyyə hesabatlarında gec əks oluna bilər.

Hətta məhdud likvidlik təklif edən fondlar da kütləvi vəsait çıxarışı tələbləri yarandıqda investorların pulunu geri götürməsinə məhdudiyyət qoya bilər.

JPMorgan-ın nümayəndəsi Den Uotkins xəbərdarlıq edib ki, investisiya alətlərinə çıxış imkanlarının yaxşılaşması onların mütləq likvid olması demək deyil.

Citi Wealth-in nümayəndəsi Olaolu Aqanqa isə qeyd edib ki, alternativ fondların nəticələri onları idarə edən şirkətlərin strategiyalarından və peşəkarlığından ciddi şəkildə asılıdır.

UBS-in eksperti Tomas Rolan Güyot da investisiya portfellərində gizli konsentrasiya riskinə diqqət çəkib. Məsələn, investor eyni vaxtda daşınmaz əmlak, infrastruktur və özəl kapital fondları vasitəsilə məlumat mərkəzlərinə sərmayə yatırırsa, portfeli zahirən şaxələndirilmiş görünsə də, faktiki olaraq süni intellekt sektorunun eyni investisiya dövründən asılı qala bilər.

Ekspertlərin qənaətinə görə, alternativ investisiyalara kapital axını davam edir. Lakin bu proses səhm və istiqraz bazarlarından kütləvi çıxış hesabına baş vermir. Yeni investisiyaların əhəmiyyətli hissəsi varlı şəxslərin sərbəst pul vəsaitləri və əlavə kapitalları hesabına maliyyələşdirilir.

BNY Wealth-in 2026-cı il araşdırması bu göstəricini təsdiqləyir. Citi Wealth-in hesabatı isə alternativ aktivlərə marağın artmasına baxmayaraq, açıq səhm bazarlarının da yeni kapital cəlb etməyə davam etdiyini göstərir. 

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da