2026-cı ilin birinci yarısında Şahdəniz üzrə fəaliyyətlərə təxminən 1 milyard 394 milyon dollar əməliyyat xərcləri və təxminən 712 milyon dollar əsaslı xərclər çəkilmişdir.

Bu barədə Marja.az "bp-Azərbaycan"a istinadən xəbər. 

Hasilat

Birinci yarımildə Şahdəniz yatağından Azərbaycan (SOCAR-a), Gürcüstan (GOGC şirkətinə), Türkiyə (BOTAŞ şirkətinə) bazarlarına, çoxsaylı obyektlər üçün BTC-yə və Avropadakı alıcılara qaz çatdırılması davam etmişdir.

İlin ilk altı ayında yataqdan ümumilikdə - Şahdəniz Alfa və Şahdəniz Bravo platformalarından birlikdə təqribən 14 milyard standart kubmetr qaz və təxminən 2 milyon ton (təqribən 15 milyon barel) kondensat hasil edilmişdir.

Mövcud Şahdəniz qurğularının hasilat gücü hazırda gündə təxminən 76,8 milyon (ildə təqribən 28 milyard) standart kubmetrdir.

Şahdənizdə iştirak payları belədir: “bp” (operator – 29,99%), “LUKOIL” (19,99%), “TPAO” (19,00%), Cənub Qaz Dəhlizi (16,02%), “NICO” (10,00%), “MVM” (5,00%).

Şahdəniz 2 layihəsi

2026-cı ilin birinci yarısında Şahdəniz 2 layihəsi çərçivəsində qərb cinah quyularında sualtı işlər üzrə fəaliyyətlər davam etmişdir və aprel ayında bu cinahda beşinci quyu işə salınmışdır.

Şahdəniz 2 layihəsi çərçivəsində görülən işlər Xankəndi gəmisinin əsas iş həcmi olmaqda davam etsə də, ilin birinci yarısında gəmi həmçinin AÇG yatağının Dərinsulu Günəşli ərazisində bir çox quyularda yataqda təzyiqin idarə olunması və hasilat səviyyəsinin gücləndirilməsi imkanlarının erkən aşkarlanmasına kömək edəcək sualtı müdaxilə əməliyyatlarına cəlb olunmuşdur. Bu müddət ərzində Tofiq İsmayılov dalğıc gəmisi hazırda istismarda olan bütün Şahdəniz 2 və AÇG sualtı hasilat obyektlərinə texniki xidmət, yoxlama və müdaxilə ilə bağlı ümumi işlərə dəstək vermişdir.

Bu, gəmidən və qazma qurğularından səmərəli istifadəni təmin etmək məqsədilə fəaliyyətlərin optimallaşdırılması və quyuların işə salınması müddətinin sürətləndirilməsi üçün inteqrasiya olunmuş qrafikin bir hissəsidir.

Şahdəniz kompressiya layihəsi

İlin birinci yarısında Şahdəniz Kompressiya (ŞDK) layihəsi üzrə işlər təhlükəsiz şəkildə və qrafiki qabaqlayaraq irəliləmişdir.

ŞDK platformasının üst modullarının və dayaq blokunun tikintisi işləri müvafiq olaraq Bayıl istehsalat-quraşdırma sahəsində və Heydər Əliyev adına Bakı Dərin Özüllər Zavodunda plana uyğun davam etmişdir.

İlkin polad və struktur komponentləri, o cümlədən dayaq blokunun elementləri və sualtı konstruksiyaların tikintisi üzrə əhəmiyyətli irəliləyiş əldə olunmuşdur.

Dəniz və sualtı mühəndislik fəaliyyətləri də qrafikə uyğun davam etmiş, bu işlər çərçivəsində müfəssəl dizayn işləri plan üzrə irəliləmiş, əsas texniki baxışlar isə tamamlanmışdır. Yüksək gərginlikli sualtı interkonnektor enerji və fiber-optik kabelin, eləcə də sualtı boru hissələrinin istehsalı başa çatmışdır.

Bir sıra mühüm avadanlıq dəstinin təchizat prosesi tikinti və quraşdırma cədvəllərinə uyğun davam etmişdir.

2,9 milyard ABŞ dolları dəyərində olan ŞDK layihəsində məqsəd yataqdakı aşağı təzyiqli qaz ehtiyatlarını əlçatan etməklə onların hasilatını təmin etmək və beləliklə yataqdan maksimum qazvermə əmsalına nail olmaqdır. Layihənin yataqdan təxminən 50 milyard kubmetr əlavə qaz və 25 milyon barelə yaxın əlavə kondensat hasilatına və ixracına imkan yaradacağı gözlənilir.

Layihə çərçivəsində yeni bir kompressiya obyektinin – elektriklə işləyən, heyətsiz kompressiya platformasının (və ya Əsasən Heyətsiz Qurğu (eNUI)) inşası nəzərdə tutulur. Layihə həmçinin Şahdəniz müqavilə sahəsində quraşdırılacaq bir sıra əlaqədar obyektləri, eləcə də Şahdəniz Alfa (ŞDA) və Şahdəniz Bravo (ŞDB) platformalarında və Səngəçal terminalında mövcud infrastruktur üzərində aparılacaq bir sıra işləri də əhatə edir.

Tikintinin 2029-cu ildə başa çatması ilə ŞDK platformasının həmin ildə ŞDA-dan, 2030-cu ildə isə ŞDB platformasından hasil edilən qaz həcmlərini kompressiya etmək üçün qəbul etməyə hazır olacağı planlaşdırılır. 

Qazma əməliyyatları

2026-cı ilin birinci yarısında Şahdəniz Alfa platformasında SDA09, SDA07 və SDA04 quyularında əlavə perforasiya işləri tamamlanıb və SDA12 quyusunun qazma işləri başlanıb.

İstiqlal və Heydər Əliyev qazma qurğuları Şahdəniz 2 layihəsi çərçivəsində quyular üzrə işləri davam etdirib. İlk altı ay ərzində İstiqlal qazma qurğusu qərb cinahında SDD05 quyusunda tamamlama işlərini başa çatdırıb, qərb-cənub cinahında SDF02 quyusunda müdaxilə işlərini yerinə yetirib və hazırda şərq-şimal cinahında SDH04 quyusunda tamamlama işlərini həyata keçirir. Heydər Əliyev qazma qurğusu isə şərq-şimal cinahında SDH05 quyusunun qazma işlərini başa çatdırıb və qərb cinahında SDD06 quyusunun qazılmasına hazırlıq olaraq qurğuda profilaktik işlərə başlayıb.

Ümumilikdə Şahdəniz 2 çərçivəsində 24 quyu qazılıb. Bunlara yatağın şimal cinahında beş quyu, qərb cinahında beş quyu, şərq-cənub cinahında dörd quyu, qərb-cənub cinahında beş quyu və şərq-şimal cinahında beş quyu daxildir.

Cənubi Qafqaz Boru Kəməri (CQBK)

2026-cı ilin birinci yarısında CQBK-nin əməliyyat xərcləri təqribən 41 milyon dollar, əsaslı xərclər isə təxminən 19 milyon dollar olub.

CQBK boru kəməri 2006-cı ilin sonlarında istismara verilib və Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyəyə Şahdəniz qazını çatdırır, Cənubi Qafqaz Boru Kəmərinin genişləndirilməsi (CQBKG) sistemi isə kommersiya qaz həcmlərinin Türkiyəyə çatdırılmasına 2018-ci ilin iyun ayında, Avropaya isə 2020-ci ilin dekabr ayında başlayıb.

İlin ilk altı ayı ərzində CQBK-nin ixrac üçün gündəlik orta ötürücülük gücü 63,7 milyon kubmetr olmuşdur.

1 iyul 2026-cı il tarixindən CQBK-nin ümumi operatorluğu “BP Exploration (Caspian Sea) Limited” şirkətindən SOCAR-a məxsus törəmə müəssisə olan “SOCAR Midstream Operations” MMC-yə keçib.

 Cənubi Qafqaz Boru Kəməri şirkətinin (CQBKş) sərmayədarları bunlardır: “bp” (29,99%), Cənub Qaz Dəhlizi (21,02%), “LUKOIL” (19,99%), “TPAO” (19,00%), “NICO” (10,00%).

Şəfəq-Asiman

Şəfəq-Asiman dəniz blokunda layihəni irəli aparacaq ən uyğun variantın müəyyənləşdirilməsi üçün blokun əlavə qiymətləndirilməsi tələb olunur. Bu məqsədlə hazırda Aşağı Suraxanı layına bir quyunun qazılması da daxil olmaqla gələcək fəaliyyətlərin planlaşdırılması üzrə işlər aparılır. Bu fəaliyyətlərə imkan yaratmaq üçün 2025-ci ilin iyun ayında Şəfəq-Asiman HPBS-nin kəşfiyyat dövrü uzadılıb və bp bu dövr üçün operator olaraq qalır.

Şəfəq-Asimanda iştirak payları belədir: “bp” (operator – 35%), “SOCAR” (35%) və “TPAO” (30%, 2025-ci ilin iyun ayında HPBS-yə qoşulub).

"Qarabağ" və ADUA

Yataq haqqında bilgiləri artırmaq, quyuların planlaşdırılması işlərinə və yatağın işlənmə strategiyalarının optimallaşdırmasına kömək məqsədilə bu ilin əvvəlində Qarabağ yatağında dənizdibi sensor qovşaqlarla (OBN) seysmik tədqiqat həyata keçirildi. Tədqiqat 2025-ci ilin dekabrında başladı və qrafiki qabaqlayaraq martın ortalarında başa çatdı. Tədqiqat nəticəsində əldə olunmuş məlumatların emalı hazırda davam edir.

Bunun ardınca mart ayının ortalarında yataqda yüksək dəqiqlikli (HR)/ultra yüksək dəqiqlikli (UHR) seysmik tədqiqat proqramına başlandı və may ayında işlər başa çatdı. Hazırda əldə olunmuş məlumatların emalı davam edir. Bu tədqiqatda əsas məqsəd quyu bütövlüyünə təsir göstərə biləcək geoloji riskləri, eləcə də platformanın və digər infrastrukturun təhlükəsiz şəkildə quraşdırılmasına maneə yarada biləcək yeraltı təhlükələri müəyyənləşdirməkdir.

ADUA layihəsi üzrə ilk addım olaraq aprel ayında suyun 20-40 metr dərinliyində 2-ölçülü yüksək dəqiqlikli (HR) seysmik tədqiqat aparılıb. ADUA sahəsinin şimal-qərb hissəsində kiçik bir ərazini əhatə edən bu tədqiqatda əsas məqsəd yerin təxminən 1500 metr dərinliyinədək qatları haqqında ətraflı məlumatlar əldə etməklə gələcək kəşfiyyat quyularının planlaşdırılmasına dəstək verməkdir. Tədqiqat yeraltı qırılmalar, dayaz qatlara yığılmış qazlar və digər geoloji xüsusiyyətlər də daxil olmaqla, qazma əməliyyatları və quyu bütövlüyünə təsir göstərə biləcək yeraltı geoloji risklərin müəyyənləşdirilməsinə kömək edəcək.

ADUA blokunda seysmik tədqiqata aid Ətraf mühitə təsirin qiymətləndirilməsi (ƏMTQ) sənədinin layihə variantı 2025-ci ilin dekabr ayında ictimaiyyətə açıqlanmış və sənədin yekun variantı bu ilin mart ayında dövlət tərəfindən təsdiqlənmişdi.