Əksər bankların açıqladığı məlumatlardan da görünür ki, hazırda verilən kreditlərin həcmi əvvəlki illərə nisbətdə dəfələrlə az olmasına və bankların gəlirlərinin cüzi olmasına (bəzi banklar isə ümumiyyətlə zərərlə işləyir) baxmayaraq bankların xərcləri olduğu kimi qalır.

“Demark” hüquq şirkətinin hüquqşünası Pərviz Məmmədov “Marja”ya təəssüflə bildirdi ki, bir çox banklar və kredit təşkilatları ehtiyac olmadığı halda hələ də bir çox departamentlərini və şöbələrini bankı iflas etdirmək bahasına olsa belə saxlamağa davam edirlər:

BAHALI VƏ ZƏRƏRLİ SEÇİM

“Bu günkü şəraitdə belə sturkturlara Korporativ və müqavilə hüququ üzrə işləri icra edən və əksər Banklarda Korporativ Hüquq Departamenti və ya Korporativ Hüquq İdarəsi adı altında fəaliyyət göstərən sturktur bölmələri aiddir. Adından da göründüyü kimi bu sahədə çalışan hüquqünaslar bankın Korporativ hüquq istiqaməti üzrə fəaliyyətini müşayiət edirlər. Hazırda bankların aktiv fəaliyyət göstərmədiyi bir dövrdə bu sahədə ayrıca şöbənin və ya departamentin saxlanılması çoxsaylı suallar doğurur.  Eyni məsələ müqavilə hüququ üzrə banka xidmət göstərən şöbə və departamentlərə də aiddir. Bildiyimiz kimi, banklarda kredit ipoteka girov zaminlik bank hesabı bank əmanəti və s. bu tipli müqavilələr standart formada və məzmunda olur və əksər hallarda 2-3 ildən bir hansısa dəyişikliyə uğrayır. Bunun üçün bankın 2-3 il sabit maaşla şöbə və ya departament saxlaması çox bahalı və zərərli seçimdir. Qeyri-standart müqavilələr isə artıq uzun illərdir fəaliyyət göstərən banklarda formalaşmış nümunələr əsasında işlənilir bununla yanaşı zaman zaman tərtib edilməsinə və ya hüquqi ekspertizasına ehtiyac olan müqavilələri banklar outsource xidmətlər göstərən və bu sahədə geniş təcrübəsi olan ekspertlərin köməyi ilə də istifadə edə və təkmilləşdirə bilərlər”.   

"30-A YAXIN HÜQUQŞUNAS SAXLAYIB 50 MİN MAAŞ ÖDƏYİRLƏR"

Hüquqşünasın sözlərinə görə, bankda hüquqşünaslar tərəfindən müşayiət edilən, korporativ qərar və protokolların idarə edilməsi prosesini isə 1 və ya 2 hüquqşünasın köməyi ilə təşkil etmək mümkündür.

“Digər bir məsələ isə, Problemli kreditlərin məhkəmə qaydasında yığılmasını həyata keçirən və əksər banklarda Məhkəmə və İcra İşləri Departamenti və ya  İdarəsi adlandırılan strukturun fəaliyyətinin təşkili ilə bağlıdır.  Kiçik araşdırmamız zamanı belə məlum olur ki, bir çox banklarda məhkəmə işlərini idarə etmək üçün 30-a yaxın hüquqşünas ştatı saxlanılır. Bu və bu ştatların saxlanılmasına çəkilən sabit xərclər orta hesabla ayda 40 000 – 50 000 manat təşkil edir. Bu sahədə outsource xidmətlərdən istifadə etməklə banklar xərclərini təxminən 2-3 dəfə azalda bilərlər. Lakin məlum olmayan səbəblərdən banklarda problemli aktivlərin idarəedilməsi  işinə mütəmadi olaraq işçilər cəlb olunur onlara şişirdilmiş əmək haqqları və əməliyyat xərcləri sərf olunur.

Xarici təcürbəni araşdırarkən də məlum olur ki, bizə ən yaxın bankçılıq sistemləri olan Rusiya və Türkiyə bankları soft hard və leqal kollekşn üzrə ən az 3-5 bəzi hallarda isə 100 dən artıq şirkətlə əməkdaşlıq edirlər və yaradılmış rəqabət mühitində çox yüksək nəticələr əldə edirlər. Belə ki, hansı şirkət daha çox yığım edirsə o şirkətə verilən protfel həcmi də artırılır.

Bu təcrübənin digər bir üstünlüyü isə  sabit xərclərin minimuma endirilməsi və yalnız geri bərpa olunan məbləğdən müəyyən faizlə xidmət haqqının ödənilməsidir.

Belə olan halda bank həm də ofis, texniki avadanlıq, dəftərxana ləvazimatları məzuniyyət və ezamiyyə xərclərindən da azad olmuş olur".

Pərviz Məmmədov dedi ki, yuxarıda sadaladığımız məqamlar bir daha onu göstərir ki, səhmdarların bilavasitə marağında olan bu sxemin yerli banklar tərəfindən tətbiq edilməməsinin səbəbi daha çox bankların orta səviyyə menecerləinin maraqlarını pozur onların maaş və bonuslarına mənfi təsir göstərir. Əksər hallarda bu sahəyə nəzarət edən menecerlər öz ştat saylarını artırmaqla əlavə şöbə və departamentləri yaratmaqla bankda nüfuzlarını və gəlirlərini artırmağa çalışırlar.

Son nəticədə itirən isə səhmdarlar əmanətçilər olur.

Pərviz Məmmədov  

parviz@azcoll.az

https://www.facebook.com/pymammadov