Azərbaycanda atmosfer havasının çirklənməsinə qarşı mübarizənin gücləndirilməsi, iqtisadi fəaliyyət sahələrində zərərli tullantıların azaldılması və ekoloji nəzarətin təkmilləşdirilməsi məqsədilə yeni Milli Fəaliyyət Planı hazırlanacaq.

Marja.az xəbər verir ki, Prezident İlham Əliyev “Atmosfer havasının çirklənməsinə qarşı mübarizənin gücləndirilməsi ilə bağlı tədbirlər haqqında” Sərəncam imzalayıb.

Sərəncama əsasən, İqlim Dəyişmələri və Atmosfer Havasının Mühafizəsi üzrə Dövlət Komissiyasına “Azərbaycan Respublikasında atmosfer havasının çirklənməsinə qarşı mübarizəyə dair 2028–2035-ci illər üçün Milli Fəaliyyət Planı”nın layihəsini hazırlamaq tapşırılıb.

Sənəd 2027-ci il noyabrın 1-dək hazırlanaraq Prezidentə təqdim edilməlidir.

Müəssisələrin atmosferə buraxdığı zərərli maddələrə nəzarət gücləndiriləcək

Milli Fəaliyyət Planı çərçivəsində əsas iqtisadi fəaliyyət sahələri üzrə atmosferə atılan zərərli maddələrin azaldılmasına yönəlmiş tədbirlərin müəyyən edilməsi və müvafiq ekoloji standartların təkmilləşdirilməsi nəzərdə tutulur.

Bununla yanaşı, havaya atılan zərərli maddələrin, fiziki təsirlərin və onların mənbələrinin inventarlaşdırılması, dövlət uçotu mexanizmlərinin gücləndirilməsi və monitorinq sisteminin təkmilləşdirilməsi planlaşdırılır.

Ekoloji nəzarətin daha səmərəli həyata keçirilməsi məqsədilə qabaqcıl texnologiyaların və rəqəmsal nəzarət mexanizmlərinin tətbiqi imkanları da nəzərdən keçiriləcək.

İri şəhərlərdə çirklənmə səviyyəsinə görə zonalaşdırma tətbiq ediləcək

Sərəncamda diqqətçəkən məqamlardan biri şəhərsalma və ərazi planlaşdırılması ilə bağlıdır.

Milli Fəaliyyət Planında şəhər və digər yaşayış məntəqələrinin planlaşdırılması zamanı atmosfer havasının keyfiyyət meyarlarının nəzərə alınması təmin edilməlidir.

Həmçinin iri şəhərlərdə havanın çirklənmə səviyyəsinə uyğun zonalaşdırma prinsipinin tətbiqi və çirklənmə səviyyəsi yüksək olan ərazilər üçün əlavə tədbirlər planının hazırlanması nəzərdə tutulur.

Bu istiqamətdə atmosfer havasının mövcud vəziyyəti, əsas çirklənmə mənbələri, hava çirklənməsinin insan sağlamlığına və ətraf mühitə təsirləri qiymətləndiriləcək.

Yaşıl maliyyələşmə və dövlət–özəl tərəfdaşlığı imkanları araşdırılacaq

Sərəncama əsasən, atmosfer havasının mühafizəsi tədbirlərinin həyata keçirilməsi üçün iqtisadi stimullaşdırma alətlərindən, yaşıl maliyyələşmə və dövlət–özəl tərəfdaşlığı mexanizmlərindən istifadə imkanları müəyyən edilməlidir.

Bundan əlavə, transsərhəd çirklənmə üzrə məlumat mübadiləsi mexanizmlərinin beynəlxalq standartlara uyğunlaşdırılması və hava keyfiyyəti barədə məlumatlara ictimaiyyətin çıxışının genişləndirilməsi nəzərdə tutulur.

Milli Fəaliyyət Planı hazırlanarkən beynəlxalq təşkilatların, mütəxəssislərin, ixtisaslaşmış məsləhətçi şirkətlərin, yerli elmi təşkilatların və vətəndaş cəmiyyəti institutlarının potensialından istifadə imkanları da qiymətləndiriləcək.

Sənəddə Azərbaycanın 2030-cu ilədək sosial-iqtisadi inkişaf prioritetlərinin, Paris Sazişinin, COP29-un nəticələrinin və ölkənin milli iqlim hədəflərinin nəzərə alınması tapşırılıb.

Nazirlər Kabinetinə Sərəncamdan irəli gələn məsələlərin həlli həvalə edilib.

Qeyd edək ki, Sərəncam ekoloji standartların və nəzarət mexanizmlərinin təkmilləşdirilməsini nəzərdə tutan planın hazırlanmasını tələb edir. Müəssisələr üçün konkret yeni məhdudiyyətlər, ödənişlər və ya sanksiyalar isə bu sənədlə müəyyən edilməyib.