2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycana bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalı əhəmiyyətli dərəcədə artıb. Ötən ilin eyni dövrü ilə müqayisədə bu məhsulların idxalına sərf olunan vəsait 48,6 milyon dollar və ya 27,8%, fiziki həcm isə 21,1% artıb.

Marja.az Azərbaycan Respublikası Xarici Ticarətinin Gömrük Statistikasına (Hesabat dövrü: 01.01.2026 – 30.09.2026) istinadən xəbər verir ki, cari ilin ilk 9 ayında Azərbaycana 139 min 420,8 ton bitki və heyvan mənşəli piylər və yağlar idxal olunub. İdxalın ümumi statistik dəyəri 223 milyon 560,55 min ABŞ dolları təşkil edib. 2025-ci ilin yanvar–sentyabr aylarında isə Azərbaycana 115 min 110,77 ton bitki və heyvan mənşəli piylər və yağlar gətirilmişdi. Həmin məhsulların idxal dəyəri 174 milyon 956,14 min dollar olmuşdu. Beləliklə, bir il ərzində bu kateqoriyaya aid məhsulların idxalı 24 min 310,03 ton, idxalın statistik dəyəri isə 48 milyon 604,41 min dollar artıb.

İdxal olunan yağların orta dəyəri də yüksəlib

Dövlət Gömrük Komitəsinin məlumatları əsasında aparılan hesablamalar göstərir ki, 2026-cı ilin ilk 9 ayında idxal olunan bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların bir tonunun orta statistik dəyəri təxminən 1604 dollar təşkil edib. 2025-ci ilin müvafiq dövründə isə bu göstərici təxminən 1520 dollar olmuşdu. Beləliklə, bir ton məhsulun orta idxal dəyəri təxminən 84 dollar və ya 5,5% artıb.

Bir kiloqram üzrə hesablandıqda orta statistik idxal dəyəri 2025-ci ilin ilk 9 ayındakı 1,52 dollardan 2026-cı ilin eyni dövründə 1,60 dollara yüksəlib.

Bu göstəricilər idxal olunan məhsulların ümumi statistik dəyərinin onların fiziki həcminə bölünməsi əsasında hesablanıb.

İdxalın dəyərinin fiziki həcmdən daha sürətlə artması orta statistik dəyərin yüksəldiyini göstərir. Bununla belə, bu dəyişiklik yalnız beynəlxalq qiymətlərin bahalaşması ilə izah edilə bilməz. İdxal olunan məhsulların çeşidində və tərkibindəki dəyişikliklər də orta dəyərə təsir göstərə bilər.

Ümumi idxal azalıb, yağ idxalı isə 28%-ə yaxın artıb

2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycanın ümumi idxalı 13 milyard 345 milyon 920 min dollar təşkil edib. 2025-ci ilin müvafiq dövründə bu göstərici 16 milyard 769 milyon 2 min dollar olmuşdu. Beləliklə, ölkənin ümumi idxalı 20,4% azalıb. Lakin ümumi idxalın azalması fonunda bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalında 27,8%-lik artım qeydə alınıb. Nəticədə bu məhsulların Azərbaycanın ümumi idxalındakı xüsusi çəkisi 2025-ci ilin ilk 9 ayındakı 1,04%-dən 2026-cı ilin müvafiq dövründə 1,68%-ə yüksəlib. Bu, 0,64 faiz bəndi artım deməkdir.

Yeyinti məhsullarının idxalında yağların payı böyüyüb

2026-cı ilin ilk 9 ayında Azərbaycana ümumilikdə 2 milyard 67 milyon 672 min dollar dəyərində yeyinti məhsulları idxal olunub. 2025-ci ilin eyni dövründə isə bu göstərici 1 milyard 880 milyon 465 min dollar təşkil etmişdi. Beləliklə, yeyinti məhsullarının idxalı 10% artdığı halda, bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalı 27,8% yüksəlib. Aparılan hesablamalara görə, sözügedən məhsulların ümumi yeyinti məhsulları idxalındakı xüsusi çəkisi 2025-ci ilin ilk 9 ayında 9,30% olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 10,81%-ə çatıb. Bu isə 1,51 faiz bəndi artım deməkdir. Başqa sözlə, 2026-cı ilin yanvar–sentyabr aylarında Azərbaycana idxal olunan hər 100 dollarlıq yeyinti məhsulunun təxminən 10,8 dolları bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların payına düşüb.

Kərə yağı idxalı azaldığı halda, digər yağlar üzrə idxal artıb

Dövlət Gömrük Komitəsinin Əlavə 4 cədvəlində diqqətçəkən digər məqam kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağların idxalında azalmanın qeydə alınmasıdır. 2026-cı ilin ilk 9 ayında Azərbaycana 18 min 652,27 ton kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağlar idxal edilib. Bu məhsulların statistik dəyəri 113 milyon 534,41 min dollar olub. 2025-ci ilin eyni dövründə isə 19 min 770,16 ton kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağlar 136 milyon 376,70 min dollara idxal olunmuşdu. Beləliklə, kərə yağı və süddən hazırlanmış digər yağların idxalı fiziki həcmdə 5,7%, dəyər ifadəsində isə 16,7% azalıb. Bu göstəricilər yağ idxalının ayrı-ayrı kateqoriyalarında fərqli dinamikanın mövcud olduğunu göstərir.

Qeyd edək ki, kərə yağı gömrük statistikasında ayrıca 0405 mal kodu ilə göstərilir. Bitki və heyvan mənşəli piylər və yağlar isə 15-ci mal qrupu üzrə uçota alınır. Buna görə iki göstərici bir-birinə qarışdırılmamalıdır.

İdxalın artması daxili bazar üçün nə deməkdir?

2026-cı ilin ilk 9 ayında bitki və heyvan mənşəli piylər və yağların idxalının həm fiziki həcmdə, həm də dəyər ifadəsində artması ölkəyə bu kateqoriyadan daha çox məhsul gətirildiyini göstərir. İdxalın fiziki həcminin 21,1% yüksəlməsi tədarük miqdarında əhəmiyyətli artım olduğunu təsdiqləyir. Bununla belə, yalnız gömrük statistikası əsasında idxalın artmasının daxili istehlakın yüksəlməsi, yerli istehsalın azalması və ya ehtiyatların artırılması ilə əlaqəli olduğunu qəti müəyyən etmək mümkün deyil. Eyni zamanda, idxalın orta statistik dəyərinin 5,5% yüksəlməsi daxili bazarda bütün bitki yağlarının pərakəndə satış qiymətlərinin eyni nisbətdə bahalaşması demək deyil.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da