Azərbaycanın dövlət borcu 2026-cı ilin ilk 9 ayı ərzində əhəmiyyətli dərəcədə azalaraq 23 milyard 896 milyon 300 min manata düşüb.

Marja.az Maliyyə Nazirliyinin Dövlət Borcunun və Maliyyə Öhdəliklərinin İdarə Edilməsi Agentliyinin 2026-cı ilin yanvar–sentyabr ayları üzrə hesabatına istinadən xəbər verir ki, oktyabrın 1-nə ölkənin ümumi dövlət borcu 2026-cı il üçün proqnozlaşdırılan ümumi daxili məhsulun (ÜDM) 17,3 faizini təşkil edib.

Hesabata əsasən, dövlət borcunun 16 milyard 230 milyon 100 min manatı və ya 67,9 faizi daxili, 7 milyard 666 milyon 200 min manatı və ya 32,1 faizi isə xarici dövlət borcunun payına düşüb.

2026-cı ilin əvvəli ilə müqayisədə daxili dövlət borcu 1 milyard 574 milyon 400 min manat, xarici dövlət borcu isə 304 milyon ABŞ dolları və ya manat ifadəsində təxminən 516 milyon 800 min manat azalıb.

Beləliklə, hesabatdakı göstəricilər əsasında hesablamaya görə, 9 ay ərzində dövlət borcunun ümumi azalması təxminən 2 milyard 91 milyon 200 min manat və ya 8,0 faiz təşkil edib.

Xarici dövlət borcu azalır

2026-cı il oktyabrın 1-nə Azərbaycanın xarici dövlət borcu 4 milyard 509 milyon 500 min ABŞ dolları olub. Bu məbləğ proqnozlaşdırılan ÜDM-in 5,6 faizinə bərabərdir.

Xarici borcun 3 milyard 122 milyon 200 min dolları kreditlərdən, 1 milyard 387 milyon 300 min dolları isə avrobondlardan formalaşıb.

Xarici dövlət borcunun 67,7 faizi və ya 3 milyard 52 milyon 700 min dolları qarşıdakı 5 il ərzində qaytarılmalıdır. Borcun 1 milyard 210 milyon 600 min dolları 5–10 il, 246 milyon 200 min dolları isə 10 ildən artıq müddətə ödənilməlidir.

Bu o deməkdir ki, xarici borcun təxminən üçdəikisinin ödəniş müddəti 5 ildən artıq deyil. Həmin göstərici dövlət borcunun idarə olunmasında refinanslaşdırma və büdcə likvidliyi məsələlərinin əhəmiyyətini artırır.

Daxili dövlət borcu 1,6 milyard manata yaxın azalıb

Hesabat dövrünün sonunda daxili dövlət borcu 16 milyard 230 milyon 100 min manat təşkil edib.

Bunun 7 milyard 766 milyon 200 min manatı dövriyyədə olan dövlət qiymətli kağızlarının, 8 milyard 463 milyon 900 min manatı isə hökumətin üzərinə götürdüyü dövlət zəmanətli öhdəliklərin payına düşüb.

Daxili dövlət borcunun ÜDM-ə nisbəti 11,8 faiz təşkil edib.

Dövlət zəmanətli borc 2,5 milyard manata yaxın azalıb

2026-cı il oktyabrın 1-nə dövlət zəmanətli borcun ümumi məbləği 7 milyard 886 milyon manat təşkil edib. İlin əvvəlində bu göstərici 10 milyard 368 milyon 400 min manat olub. Beləliklə, dövlət zəmanətli borc 9 ayda 2 milyard 482 milyon 400 min manat və ya təxminən 23,9 faiz azalıb.

Maliyyə Nazirliyinin məlumatına görə, azalmanın əsas səbəbi “Cənub Qaz Dəhlizi” QSC tərəfindən dövlət zəmanəti ilə buraxılmış 2 milyard ABŞ dolları məbləğində xarici valyuta nominallı istiqrazların geri qaytarılmasıdır.

Dövlət zəmanətli borcun 4 milyard 857 milyon 800 min manatı xarici, 3 milyard 28 milyon 200 min manatı isə daxili kreditlərdən ibarətdir.

Dövlət borcuna xidmət xərcləri

2026-cı ilin ilk 9 ayında dövlət büdcəsi hesabına xarici borclar üzrə 766 milyon 900 min ABŞ dolları əsas borc və 285 milyon 700 min ABŞ dolları faiz ödənişi həyata keçirilib. Ümumi ödəniş 1 milyard 52 milyon 600 min ABŞ dollarına çatıb.

Daxili dövlət istiqrazları üzrə isə 2 milyard 297 milyon 200 min manat əsas borc, 397 milyon 100 min manat faiz və diskont ödənişi edilib. Ümumi məbləğ 2 milyard 694 milyon 300 min manat təşkil edib.

Strateji valyuta ehtiyatları xarici borcu təxminən 20 dəfə üstələyir

Hesabata əsasən, oktyabrın 1-nə Azərbaycanın strateji valyuta ehtiyatları 89 milyard 400 milyon ABŞ dollarına yüksəlib. Bu, 2025-ci ilin sonundakı 85 milyard 100 milyon dollar göstəricisindən 4 milyard 300 milyon dollar və ya təxminən 5,1 faiz çoxdur.

Ölkənin strateji valyuta ehtiyatları xarici dövlət borcunu 19,8 dəfə üstələyir. Maliyyə Nazirliyi bildirir ki, dövlət borcunun ÜDM-ə nisbətinin 30 faizdən, xarici dövlət borcunun isə 10 milyard ABŞ dollarından çox olmaması üzrə strateji hədlərə riayət edilib.

Qeyd edək ki, dövlət zəmanətli borc ayrıca hesabat göstəricisidir və onun bütün məbləğini birbaşa dövlət borcunun üzərinə əlavə etmək düzgün olmaz. Hökumətin artıq öz üzərinə götürdüyü zəmanətli öhdəliklərin bir hissəsi daxili dövlət borcunda əks etdirilib.