2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında Azərbaycanın neft-qaz sektoruna daxil olmayan mallar üzrə ixracının statistik dəyəri 5 milyard 548 milyon 363,1 min ABŞ dolları təşkil edib.

Marja.az Dövlət Gömrük Komitəsinin xarici ticarət üzrə gömrük statistikasına istinadən xəbər verir ki, 2025-ci ilin eyni dövründə qeyri-neft-qaz məhsullarının ixracı 1 milyard 754 milyon 65,9 min dollar olmuşdu.

Beləliklə, qeyri-neft-qaz ixracı illik müqayisədə 3 milyard 794 milyon 297,2 min dollar və ya 216,3% artıb. Başqa sözlə, bu istiqamət üzrə ixrac 3,16 dəfə yüksəlib.

Qeyri-neft-qaz məhsullarının Azərbaycanın ümumi ixracındakı payı 2025-ci ilin ilk yarısındakı 13,62%-dən 2026-cı ilin eyni dövründə 34%-ə çatıb. Sektorun ümumi ixracdakı xüsusi çəkisi bir il ərzində 20,38 faiz bəndi artıb.

Qızıl qeyri-neft ixracının üçdəikisini formalaşdırıb

2026-cı ilin ilk 6 ayında Azərbaycandan 24,23 ton emal edilməmiş və ya yarı emal edilmiş qızıl ixrac olunub. Bu ixracın statistik dəyəri 3 milyard 670 milyon 631,5 min dollar təşkil edib. Qızıl ixracı Azərbaycanın ümumi ixracının 22,49%-ni, neft-qaz sektoruna daxil olmayan mallar üzrə ixracının isə 66,16%-ni formalaşdırıb.

2026-cı ilin qeyri-neft-qaz ixracından qızılın (qeyri-monetar qızıl istisna olmaqla) dəyəri çıxıldıqda 1 milyard 877 milyon 731,6 min dollarlıq ixrac qalır. Bu məbləğ 2025-ci ilin ilk yarısında qeydə alınmış bütün qeyri-neft-qaz ixracından 123 milyon 665,7 min dollar və ya 7,1% çoxdur.

Bu göstərici qeyri-neft ixracındakı 3,8 milyard dollara yaxın artımın əsas hissəsinin qızıl hesabına yarandığını göstərir.

Meyvə-tərəvəz ixracı yarım milyard dollara yaxınlaşıb

2026-cı ilin yanvar–iyun aylarında Azərbaycandan 429 min 345,7 ton tərəvəz və meyvə ixrac olunub. Məhsulların ümumi statistik dəyəri 493 milyon 955,5 min dollar təşkil edib.

2025-ci ilin eyni dövründə 402 min 396,8 ton tərəvəz və meyvə 415 milyon 753 min dollara ixrac olunmuşdu.

Beləliklə, ixrac fiziki həcmdə 26 min 948,9 ton və ya 6,7%, dəyər ifadəsində isə 78 milyon 202,5 min dollar və ya 18,8% artıb. İxrac dəyərinin fiziki həcmdən daha sürətli yüksəlməsi məhsulların orta ixrac qiymətində artım olduğunu göstərir.

Pomidor ixracı 164 milyon dollara yaxınlaşıb

Hesabat dövründə Azərbaycandan 135 min 640,9 ton pomidor ixrac olunub. Pomidor ixracının statistik dəyəri 163 milyon 847,2 min dollar təşkil edib.

Ötən ilin eyni dövründə 134 min 375,7 ton pomidor 149 milyon 26,3 min dollara ixrac edilmişdi.

Pomidor ixracı miqdar ifadəsində cəmi 0,9% artsa da, ixracdan əldə olunan məbləğ 14 milyon 820,9 min dollar və ya 9,9% yüksəlib.

Fındığın ixrac həcmi azalıb, gəliri artıb

2026-cı ilin ilk yarısında 8 min 341,8 ton meşə fındığı ixracından 95 milyon 584,1 min dollar əldə edilib.

2025-ci ilin eyni dövründə isə 10 min 759,4 ton fındığın ixrac dəyəri 76 milyon 670,1 min dollar olmuşdu.

Fındıq ixracının fiziki həcmi 22,5% azalsa da, statistik dəyəri 18 milyon 914 min dollar və ya 24,7% artıb. Bu fərq ixrac olunan fındığın bir tonuna düşən orta dəyərin əhəmiyyətli dərəcədə yüksəldiyini göstərir.

Şəkər ixracı 3,4 dəfə artıb

Ən yüksək artımlardan biri şəkər ixracında qeydə alınıb. 2026-cı ilin ilk yarısında Azərbaycandan 113 min 700,6 ton şəkər ixrac edilib və ixracın statistik dəyəri 71 milyon 907,3 min dollar olub.

2025-ci ilin müvafiq dövründə 29 min 510,6 ton şəkər ixracından 20 milyon 961,2 min dollar əldə edilmişdi.

Beləliklə, şəkər ixracı miqdar ifadəsində 3,9 dəfə, dəyər ifadəsində isə 3,4 dəfə artıb. İxrac gəlirində artım 50 milyon 946,2 min dollar təşkil edib.

Pambıq və metal ixracında yüksəliş

Pambıq lifinin ixracı 69 min 541,6 tondan 90 min 436,9 tona yüksəlib. İxracın statistik dəyəri 26,3% artaraq 100 milyon 239,4 min dollardan 126 milyon 620,5 min dollara çatıb.

Pambıq ipliyinin ixracında daha yüksək dinamika qeydə alınıb. İxracın həcmi 5 min 418,1 tondan 12 min 296,3 tona, statistik dəyəri isə 12 milyon 908,8 min dollardan 27 milyon 575 min dollara yüksəlib. Pambıq ipliyi üzrə ixrac gəliri 2,1 dəfə artıb.

Alüminium və ondan hazırlanan məmulatların ixracı 40,1% artaraq 141 milyon 517,3 min dollara, qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatların ixracı isə 30,4% artaraq 59 milyon 338 min dollara çatıb.

Kimya, plastik və elektrik enerjisi ixracı azalıb

Bəzi qeyri-neft sənaye məhsulları üzrə isə geriləmə qeydə alınıb.

Kimya sənayesi məhsullarının ixrac dəyəri 174 milyon 371,9 min dollardan 149 milyon 0,9 min dollara düşüb. Azalma 25 milyon 371 min dollar və ya 14,5% təşkil edib.

Plastmassa və onlardan hazırlanan məmulatların ixracı 187 milyon 209,3 min dollardan 144 milyon 801,2 min dollara geriləyib. Bu istiqamətdə azalma 42 milyon 408,1 min dollar və ya 22,7% olub.

Elektrik enerjisinin ixrac həcmi 679 milyon 844,3 min kilovat-saatdan 271 milyon 213,8 min kilovat-saata düşüb. Elektrik enerjisindən əldə olunan ixrac gəliri də 38 milyon 556,9 min dollardan 14 milyon 368 min dollara enib. Dəyər ifadəsində azalma 62,7% təşkil edib.

Sement ixracının statistik dəyəri 21,6% azalaraq 22 milyon 658 min dollara, azot gübrəsinin ixracı isə 20,6% azalaraq 73 milyon 344,3 min dollara düşüb.

2026-cı ilin ilk yarısında qeyri-neft-qaz ixracının 3,2 dəfə artması Azərbaycanın ixrac strukturunda kəskin dəyişiklik yaradıb. Lakin bu yüksəlişin əsas hissəsi 3,7 milyard dollara yaxın qızıl ixracı hesabına formalaşıb.

Qızıl istisna edildikdə, digər qeyri-neft-qaz malları üzrə ixracın illik artımı təxminən 7,1% səviyyəsindədir. Bu isə ümumi göstəricidəki sıçrayışla müqayisədə daha mülayim artıma işarə edir.

Eyni zamanda, meyvə-tərəvəz, şəkər, pambıq, alüminium və qara metal ixracındakı yüksəliş müsbət dinamika yaradıb. Elektrik enerjisi, kimya sənayesi məhsulları, plastik, sement və gübrə ixracındakı azalma isə qeyri-neft sənayesinin ayrı-ayrı istiqamətlərində zəifləmənin davam etdiyini göstərir.