ABŞ-ın Nyu-Meksiko ştatında məhkəmə Facebook, Instagram və WhatsApp platformalarının sahibi olan Meta Platforms şirkətinin 25 milyard dollar məbləğində cərimə ödəməsinə qərar verib. Şirkət istifadəçiləri şəxsi məlumatların məxfiliyi və platformadakı məzmunun moderasiyası siyasəti ilə bağlı aldatmaqda təqsirli bilinib.

Marja.az xəbər verir ki, bu barədə Reuters agentliyi məlumat yayıb.

Məhkəmənin hakimi Frensis Metyu (Francis Mathew) sentyabr ayında Andlılar məhkəməsinin (jury trial) Meta-nı ştatın istehlakçı hüquqlarının müdafiəsi haqqında qanunvericiliyini pozmaqda təqsirli bilməsindən sonra şirkətə 25 milyard dollar cərimə tətbiq edib. (Andlılar məhkəməsi (ingiliscə jury trial) — ABŞ və bəzi digər ölkələrin məhkəmə sistemində adi vətəndaşların da məhkəmə prosesində iştirak edərək iş üzrə qərar verdiyi məhkəmə formasıdır. Andlılar (jüri üzvləri) hakim deyil. Onlar məhkəmədə təqdim edilən sübutları, şahid ifadələrini və tərəflərin arqumentlərini qiymətləndirirlər. Hakimlə andlıların əsas fərqi: - Andlılar: Şəxsin və ya şirkətin qanunu pozub-pozmadığını müəyyən edirlər. Hakim: Məhkəmə prosesini idarə edir, qanunu tətbiq edir və müvafiq hallarda cəzanı və ya cəriməni müəyyənləşdirir.)

Andlılar məhkəməsi Facebook-un Nyu-Meksiko ştatının qanunvericiliyini 43 milyon 899 min 725 dəfə pozduğunu müəyyənləşdirib.

İstifadəçilərin şəxsi məlumatlarının toplanması, qorunması, üçüncü tərəflərlə paylaşılması və istifadəsi ilə bağlı yanlış və aldadıcı məlumatların verilməsi əsas qanun pozuntuları sırasında göstərilib.

Bu qərar ABŞ tarixində bir şirkətə qarşı tətbiq edilən ən böyük maliyyə sanksiyalarından biri hesab olunur. 

Cərimə əvvəlcə 219,5 milyard dollar hesablanıb

Məhkəmə sənədinə əsasən, hər qanun pozuntusuna görə nəzərdə tutulan maksimum 5000 dollar cərimə tətbiq edildikdə ümumi məbləğ təxminən 219,5 milyard dollara çatıb. Lakin hakim yekun cəriməni 25 milyard dollar müəyyənləşdirib.

Qərara əsasən, cərimə tam ödənilənədək onun üzərinə illik 15% faiz hesablanacaq. 

Nyu-Meksiko ştatının baş prokuroru Raul Torres (Raúl Torrez) məhkəmə qərarını şərh edərkən bildirib ki, bu, texnologiya şirkətləri üçün ciddi xəbərdarlıq olmalıdır.

“Bu qərar Silikon Vadisinə açıq və birmənalı mesaj olmalıdır”, – deyə baş prokuror vurğulayıb.

Nyu-Meksiko ştatının qanunvericiliyinə görə, istehlakçı hüquqlarının pozulmasına görə tətbiq edilən cərimələrdən əldə olunan vəsait təhsil xərclərinin maliyyələşdirilməsinə yönəldilir. Torresin sözlərinə görə, cərimənin məbləği ştatda növbəti 100 il ərzində məktəblərin tikintisini maliyyələşdirməyə imkan verəcək qədər böyükdür.

Bununla belə, Meta-nın qərardan apellyasiya şikayəti verməsi gözlənilir. Bu səbəbdən vəsaitin istifadəsi uzun müddət təxirə düşə bilər.

Məhkəmə işi 87 milyon istifadəçinin məlumatlarının toplanması ilə bağlıdır

Nyu-Meksiko ştatının Meta-ya qarşı qaldırdığı iddia Facebook-un təxminən 87 milyon istifadəçisinin şəxsi məlumatlarının onların razılığı olmadan əldə edilməsi ilə bağlı Cambridge Analytica qalmaqalından qaynaqlanır.

Məlumata görə, Facebook platformasında fəaliyyət göstərən üçüncü tərəf tətbiqi vasitəsilə istifadəçilərin məlumatları toplanıb və siyasi konsaltinq şirkəti Cambridge Analytica-nın istifadəsinə verilib.

Cambridge Analytica həmin məlumatlardan siyasi reklamların hazırlanması və seçicilərin hədəflənməsi məqsədilə istifadə edib.

Məhkəmə prosesində Meta-nın istifadəçilərə onların məlumatlarına kimin çıxış əldə edə biləcəyi, şəxsi məlumatların necə qorunduğu və platformada zərərli məzmuna qarşı hansı tədbirlərin görüldüyü barədə yanlış təsəvvür yaratdığı müəyyən edilib.

Cambridge Analytica qalmaqalı necə başlamışdı?

Cambridge Universitetinin tədqiqatçısı Aleksandr Koqan (Aleksandr Kogan) Facebook vasitəsilə istifadə edilən “this is your digital life” adlı şəxsiyyət testi tətbiqini hazırlamışdı. Bu tətbiq vasitəsilə milyonlarla Facebook istifadəçisinin şəxsi məlumatları toplanmışdı. Sonradan həmin məlumatların Cambridge Analytica şirkətinə ötürüldüyü məlum olmuşdu. 2018-ci ildə Britaniyanın Channel 4 televiziya kanalının araşdırmaları nəticəsində geniş ictimaiyyətə məlum olan qalmaqal Cambridge Analytica-nın əldə etdiyi məlumatlardan 2016-cı ildə ABŞ-da keçirilən prezident seçkiləri zamanı Donald Trampın seçki kampaniyasına dəstək məqsədilə istifadə etməsi ilə bağlı idi. Qalmaqalın üzə çıxmasından sonra Facebook-un qurucusu və baş icraçı direktoru Mark Zukerberq ABŞ Senatında ifadə vermişdi.

Hadisə ABŞ və Avropada texnologiya şirkətlərinin şəxsi məlumatların qorunması qaydaları ilə bağlı tənzimləyici nəzarətin gücləndirilməsinə səbəb olmuşdu.

Meta qərardan şikayət edəcək

Meta məhkəmənin qərarı ilə razılaşmadığını bildirib və apellyasiya şikayəti verəcəyini açıqlayıb. Şirkət istifadəçiləri məlumatların məxfiliyi ilə bağlı aldatması barədə ittihamları rədd edir. Meta-nın mövqeyinə görə, məhkəmə qərarı hüquqi baxımdan əsassızdır və apellyasiya instansiyasında dəyişdirilməlidir. Beləliklə, 25 milyard dollarlıq cərimənin faktiki ödənilməsi apellyasiya prosesinin yekun nəticəsindən asılı olacaq. 

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da