Bakı Fond Birjasının dövriyyəsi 14,2 milyard manat azalıb, əqdlərin sayı 2,3 dəfə artıb

2026-cı ilin yanvar–iyul aylarında Bakı Fond Birjasında (BFB) ticarət dövriyyəsi kəskin azalsa da, bağlanmış əqdlərin sayında ciddi artım qeydə alınıb. Cədvəllərin müqayisəsi göstərir ki, dövriyyədəki azalmanın əsas hissəsi korporativ qiymətli kağızlarla REPO əməliyyatlarının daralmasından qaynaqlanıb. Əqdlərin sayındakı sıçrayış isə əsasən korporativ səhmlərin ilkin bazarındakı çoxsaylı kiçikhəcmli əməliyyatlarla bağlı olub (Əqdlərin sayında ciddi artım PAŞA Bankın İPOsu ilə əlaqədardır).

Marja.az Bakı Fond Birjasının məlumatlarına istinadən xəbər verir ki, 2026-cı ilin ilk 7 ayında (yanvar-iyul) BFB-nin ümumi ticarət dövriyyəsi 26 milyard 28 milyon 440 min 514 manat təşkil edib. 2025-ci ilin eyni dövründə birjanın dövriyyəsi 40 milyard 254 milyon 686 min 646 manat olmuşdu. Beləliklə, illik müqayisədə ticarət həcmi 14 milyard 226 milyon 246 min 132 manat və ya 35,3% azalıb.

Dövriyyə azalır, əməliyyatlar çoxalır

Ticarət dövriyyəsinin azalmasına baxmayaraq, BFB-də bağlanmış əqdlərin sayı 17 min 760-dan 40 min 559-a yüksəlib. Əqdlərin sayı 22 min 799 ədəd və ya 128,4% artaraq 2,28 dəfə çoxalıb.

Orta gündəlik ticarət həcmi 2025-ci ilin yanvar–iyul aylarındakı 302 milyon 666 min 817 manatdan 192 milyon 803 min 263 manata düşüb. Azalma 109 milyon 863 min 554 manat və ya 36,3% təşkil edib.

Orta gündəlik əqd sayı isə 134-dən 300,44-ə yüksəlib. Bu göstərici üzrə artım 124,2% olub.

Sadə hesablamaya əsasən, bir əqdin orta həcmi 2025-ci ilin ilk 7 ayında təxminən 2 milyon 267 min manat olduğu halda, 2026-cı ilin eyni dövründə 642 min manata düşüb. Orta əqd məbləğinin 71,7% azalması bazarda daha çox sayda, lakin nisbətən kiçik həcmli əməliyyatların üstünlük təşkil etdiyini göstərir.

REPO əməliyyatları 11,1 milyard manat azalıb

Bakı Fond Birjasının dövriyyəsində ən böyük paya malik REPO əməliyyatlarının həcmi 34 milyard 278 milyon 943 min 390 manatdan 23 milyard 132 milyon 584 min 44 manata düşüb.

REPO bazarındakı azalma 11 milyard 146 milyon 359 min 346 manat və ya 32,5% təşkil edib. Ümumi birja dövriyyəsində qeydə alınan azalmanın 78,3%-i məhz REPO əməliyyatlarının payına düşüb.

REPO əməliyyatlarının həcmi azalsa da, onların ümumi ticarət dövriyyəsindəki payı 85,2%-dən 88,9%-ə yüksəlib. Bunun səbəbi REPO xaricindəki bazarlarda dövriyyənin daha sürətlə azalmasıdır.

REPO seqmentində ən kəskin azalma korporativ qiymətli kağızlar üzrə qeydə alınıb. Bu alətlər üzrə REPO əməliyyatları 11 milyard 854 milyon 371 min 523 manatdan 969 milyon 811 min 89 manata enib. Azalma 10 milyard 884 milyon 560 min 434 manat və ya 91,8% təşkil edib.

Təkcə korporativ qiymətli kağızlarla REPO əməliyyatlarındakı azalma birjanın ümumi dövriyyəsindəki geriləmənin 76,5%-ni formalaşdırıb. Bu göstərici BFB-nin ümumi dövriyyəsindəki azalmanın genişmiqyaslı deyil, böyük ölçüdə konkret bir seqmentdə cəmləşdiyini göstərir.

Dövlət istiqrazları üzrə REPO əməliyyatlarının həcmi 22 milyard 144 milyon 640 min 197 manatdan 21 milyard 340 milyon 349 min 111 manata düşərək 3,6% azalıb.

Mərkəzi Bankın notları üzrə REPO dövriyyəsi isə 279 milyon 931 min 670 manatdan 805 milyon 211 min 300 manata yüksəlib. Artım 525 milyon 279 min 630 manat və ya 187,6% təşkil edib.

2025-ci ilin ilk 7 ayında qeydə alınmayan ipoteka istiqrazları üzrə REPO əməliyyatlarının həcmi 2026-cı ilin eyni dövründə 17 milyon 212 min 544 manat olub.

Dövlət qiymətli kağızları bazarı təxminən 80% daralıb

Dövlət qiymətli kağızları üzrə ticarət dövriyyəsi 3 milyard 554 milyon 458 min 690 manatdan 727 milyon 941 min 892 manata enib. Azalma 2 milyard 826 milyon 516 min 798 manat və ya 79,5% təşkil edib.

İlkin bazarda dövlət qiymətli kağızlarının yerləşdirilməsi 1 milyard 615 milyon manatdan 200 milyon 8 min 871 manata düşüb. Bu seqmentdə azalma 87,6% olub.

Dövlət qiymətli kağızlarının təkrar bazar dövriyyəsi isə 1 milyard 939 milyon 458 min 690 manatdan 527 milyon 933 min 21 manata enərək 72,8% azalıb.

Bu alətlər üzrə əqdlərin sayı da 444-dən 150-yə düşüb. Beləliklə, dövlət qiymətli kağızları seqmentində həm ticarət həcmi, həm də əməliyyat aktivliyi zəifləyib.

Mərkəzi Bankın notlarında artım

Azərbaycan Mərkəzi Bankının notları üzrə ticarət dövriyyəsi 999 milyon 408 min 692 manatdan 1 milyard 154 milyon 4 min 386 manata yüksəlib. Artım 154 milyon 595 min 694 manat və ya 15,5% təşkil edib.

Notların ilkin bazar dövriyyəsi 20,5% artıb. Bununla belə, 2025-ci ilin ilk 7 ayında təkrar bazarda 41 milyon 453 min 577 manatlıq 34 əqd bağlandığı halda, 2026-cı ilin eyni dövründə bu seqmentdə əməliyyat qeydə alınmayıb.

Korporativ bazarda məbləğ azalıb, əqdlərin sayı sıçrayıb

Korporativ qiymətli kağızlar üzrə ümumi ticarət dövriyyəsi 646 milyon 675 min 859 manatdan 405 milyon 576 min 288 manata düşüb. Azalma 241 milyon 99 min 571 manat və ya 37,3% təşkil edib.

Bunun əksinə olaraq, korporativ qiymətli kağızlar üzrə əqdlərin sayı 13 min 305-dən 36 min 635-ə yüksəlib. Artım 23 min 330 əqd və ya 175,4% olub.

Korporativ qiymətli kağızların ilkin bazarında dövriyyə 474 milyon 739 min 303 manatdan 155 milyon 981 min 430 manata düşərək 67,1% azalıb. Əqdlərin sayı isə 1 367-dən 23 min 692-yə yüksələrək 17 dəfədən çox artıb.

Bu kəskin fərqin əsas mənbəyi səhmlərin ilkin bazarıdır. Burada ticarət həcmi 2 milyon 420 min manatdan 51 milyon 731 min 430 manata yüksəlib. Səhm əməliyyatlarının sayı isə cəmi 4-dən 20 min 192-yə çatıb.

Sadə hesablamaya əsasən, ilkin bazarda bir səhm əqdinin orta məbləği 605 min manatdan təxminən 2 min 562 manata düşüb. Bu, əqdlərin sayındakı kəskin artımın çoxsaylı kiçikhəcmli əməliyyatlarla formalaşdığını göstərir. Cədvəldə artımın səbəbi açıqlanmadığından bunu investor bazasının genişlənməsi kimi qəti qiymətləndirmək mümkün deyil.

Korporativ istiqrazların ilkin bazar dövriyyəsi isə 472 milyon 319 min 303 manatdan 104 milyon 250 min manata düşərək 77,9% azalıb. Bununla yanaşı, istiqraz əqdlərinin sayı 1 363-dən 3 500-ə yüksəlib.

Korporativ qiymətli kağızların təkrar bazarında müsbət dinamika

Ümumi azalmanın fonunda korporativ qiymətli kağızların təkrar bazarında artım qeydə alınıb. Bu seqmentin dövriyyəsi 171 milyon 936 min 556 manatdan 249 milyon 594 min 858 manata yüksəlib. Artım 77 milyon 658 min 302 manat və ya 45,2% təşkil edib.

Təkrar bazarda səhmlər üzrə dövriyyə 30,4% artaraq 11 milyon 825 min 233 manata, istiqrazlar üzrə dövriyyə isə 46% artaraq 237 milyon 769 min 625 manata çatıb.

Korporativ təkrar bazarda əqdlərin sayı 8,4% artaraq 12 min 943 olub. Həm dövriyyənin, həm də əqd sayının yüksəlməsi bu seqmentdə ticarət aktivliyinin gücləndiyinə işarə edir.

İpoteka istiqrazlarında dövriyyə azalıb

İpoteka istiqrazları üzrə ümumi ticarət dövriyyəsi 775 milyon 200 min 15 manatdan 608 milyon 333 min 905 manata düşüb. Azalma 166 milyon 866 min 110 manat və ya 21,5% təşkil edib.

İlkin bazarın həcmi 19% azalaraq 300 milyon manata, təkrar bazarın həcmi isə 23,9% azalaraq 308 milyon 333 min 905 manata enib.

Bununla yanaşı, ipoteka istiqrazları üzrə əqdlərin sayı 22-dən 29-a yüksələrək 31,8% artıb.

İlkin və təkrar bazarın dövriyyəsi yarıya yaxın azalıb

REPO əməliyyatları nəzərə alınmadan ilkin bazarın ümumi dövriyyəsi 3 milyard 417 milyon 861 min 505 manatdan 1 milyard 809 milyon 994 min 687 manata düşüb. Azalma 1 milyard 607 milyon 866 min 818 manat və ya 47% təşkil edib.

İlkin bazarda əqdlərin sayı isə 1 603-dən 23 min 941-ə yüksəlib. Əqdlərin sayındakı 1 393,5%-lik artım əsasən korporativ səhmlər üzrə çoxsaylı kiçikhəcmli əməliyyatlarla bağlıdır.

Təkrar bazarın dövriyyəsi 2 milyard 557 milyon 881 min 752 manatdan 1 milyard 85 milyon 861 min 784 manata enib. Azalma 1 milyard 472 milyon 19 min 968 manat və ya 57,6% olub. Təkrar bazarda əqdlərin sayı isə 5,5% artaraq 13 min 107-yə çatıb.

Bakı Fond Birjasının 2026-cı ilin yanvar–iyul ayları üzrə nəticələri ziddiyyətli mənzərə yaradır. Bir tərəfdən, ümumi dövriyyə 35,3%, REPO xaricindəki bazarların ümumi həcmi isə təxminən 51,5% azalıb. Digər tərəfdən, əqdlərin sayı 2,3 dəfə artıb.

Lakin əqdlərin sayındakı artım bütün bazar seqmentləri üzrə bərabər paylanmayıb. Ümumi artımın demək olar ki, hamısı ilkin bazarda, xüsusilə korporativ səhmlər üzrə həyata keçirilən kiçikhəcmli əməliyyatlardan qaynaqlanıb (PAŞA Bankın İPOsu ilə əlaqədardır). Buna görə də əqdlərin sayındakı sıçrayışı bütövlükdə bazar likvidliyinin eyni səviyyədə güclənməsi kimi qiymətləndirmək düzgün olmaz.

Ümumi dövriyyədəki azalmanın əsas səbəbi korporativ qiymətli kağızlarla REPO əməliyyatlarının 91,8% daralmasıdır. Bununla yanaşı, korporativ istiqrazların təkrar bazar dövriyyəsinin 46% artması və Mərkəzi Bankın notlarına tələbin yüksəlməsi kapital bazarının bəzi seqmentlərində real ticarət fəallığının gücləndiyini göstərir.

Hər gün yeni vakansiyalar - AzVak.az-da