ABŞ Mərkəzi Komandanlığı (CENTCOM) İran limanlarına və sahil bölgələrinə giriş-çıxış edən dəniz nəqliyyatına tətbiq olunan blokadanın ləğv edildiyini açıqlayıb.

Marja.az xarici mediaya istinadən xəbər verir ki, qərar ABŞ və İran arasında İslamabad Memorandumunun imzalanmasından sonra verilib.

ABŞ Prezidenti Donald Tramp sənədi Fransanın Versal sarayında, İran Prezidenti Məsud Pezeşkian isə Tehrandakı ofisində imzalayıb. Sənəd iki ölkə arasında hərbi əməliyyatların dayandırılması, Hörmüz Boğazı ətrafında gərginliyin azaldılması və yekun razılaşma üzrə danışıqların başlanmasını nəzərdə tutur.

CENTCOM-un sosial media hesabında yayılan açıqlamada bildirilib ki, ABŞ qüvvələri Prezidentin göstərişi əsasında İran limanlarına və sahil bölgələrinə daxil olan, eləcə də oradan çıxan bütün dəniz nəqliyyatına tətbiq edilən blokadanı aradan qaldırıb.

Açıqlamada qeyd olunub ki, ABŞ hərbi qüvvələri İran limanlarına və Oman körfəzi ilə Ərəb körfəzi istiqamətində hərəkət edən gəmilərin keçidinə mane olmur. Bununla belə, ABŞ hərbi-dəniz qüvvələrinin bir müddət bölgədə qalacağı və razılaşmanın bütün bəndlərinin icrasına nəzarət edəcəyi vurğulanıb.

Razılaşma çərçivəsində yekun sülh şərtlərinin müəyyənləşdirilməsi üçün 60 günlük danışıqlar dövrü nəzərdə tutulur. ABŞ vitse-prezidenti JD Vance bildirib ki, bu müddət yekun razılaşmanın hazırlanması üçün başlanğıc mərhələ hesab olunur.

Trump isə 60 günlük müddətin sərt son tarix kimi qəbul edilməməli olduğunu bildirib. Onun sözlərinə görə, danışıqlar prosesində müəyyən çeviklik mümkündür.

İsveçrədə planlaşdırılan rəsmi imza mərasimi isə keçirilməyəcək. Buna səbəb kimi sənədin artıq imzalanması və qüvvəyə minməsi göstərilir. Bununla belə, ABŞ və İran nümayəndə heyətlərinin İsveçrədə razılaşmanın icrası və texniki detalları üzrə danışıqları davam etdirəcəyi gözlənilir.

ABŞ tərəfdən danışıqlarda vitse-prezident JD Vance, xüsusi nümayəndələr Steve Witkoff və Jared Kushnerin iştirak edəcəyi bildirilir. Pakistan və Qətərdən olan vasitəçilərin də prosesdə yer alacağı gözlənilir.

Pakistan Baş naziri Şahbaz Şərif isə İsveçrəyə planlaşdırılan səfərini təxirə salıb. Pakistan tərəfi bunu sənədin artıq elektron qaydada imzalanması və icra mərhələsinə keçməsi ilə izah edib.

Dəniz blokadasının aradan qaldırılması ABŞ-İran gərginliyinin yumşalması baxımından mühüm addım sayılır. Xüsusilə Hörmüz Boğazı ətrafında hərbi risklərin azalması qlobal enerji bazarları üçün kritik əhəmiyyət daşıyır. Dünyada neft və mayeləşdirilmiş qaz daşımalarının mühüm hissəsinin bu marşrutdan keçməsi fonunda blokadanın ləğvi bazarlarda təchizat risklərinin azalması kimi qiymətləndirilə bilər.

Bununla belə, razılaşma hələ yekun sülh sazişi deyil. 60 günlük danışıqlar dövrü əsasən İranın nüvə proqramı, sanksiyaların mərhələli yumşaldılması, regionda hərbi əməliyyatların dayandırılması və razılaşmanın icra mexanizmləri üzrə çətin müzakirələr üçün çərçivə yaradır.

Əsas risk ondan ibarətdir ki, tərəflərdən hər hansı biri razılaşmanın şərtlərinə əməl etmədiyi halda gərginlik yenidən arta bilər. ABŞ-ın hərbi qüvvələrini bölgədə saxlaması da Vaşinqtonun prosesi tam etimad əsasında deyil, nəzarət və təzyiq mexanizmi ilə idarə etməyə çalışdığını göstərir.

İş elanları AzVak.az-da