Mərkəzi Bank tərəfindən 2023-cü ilin III rübü üzrə bank sektorunun kreditləşmə fəaliyyətinə dair sorğu nəticələri açıqlanmışdır. Sorğu biznes, istehlak və ipoteka kreditləşməsinə dair tələb və təklif amillərinin qiymətləndirilməsi, o cümlədən bankların risklərinin müəyyən edilməsi və qiymətləndirilməsini əhatə edir.

Marja.az-ın məlumatına görə, sorğu nəticələrində bildirilir ki, 2023-cü ilin III rübündə banklar tərəfindən verilən biznes kreditləri üzrə standartlarda yumşalmanın azaldığı müşahidə olunmuşdur. Yumşalmada azalma hər 3 biznes subyekti üzrə müşahidə edilmişdir. Belə ki, KOS subyektlərinə və mikro sahibkarlıq subyektlərinə verilən kreditlər üzə strandartlarda yumşalma azalmış, iri sahibkarlıq subyektlərinə verilən kreditlərin standartlarında isə sərtləşmə müşahidə edilmişdir. Sorğuya əsasən banklar növbəti rübdə ümumi biznes kreditlər üzrə standartlarda yumşalmanın daha da azalacağını, iri sahibkarlıq subyektlərinə kreditlər üzrə standartların daha da sərtləşəcəyini proqnoz edirlər. 

Sorğunun nəticələrinə əsasən bank sektorunda biznes kreditlərinə tələb II rüb ilə müqayisədə azalsa da, müsbət zonada qalmışdır. MKOS subyektləri üzrə tələb, iri sahibkarlıq subyektləri ilə müqayisədə yüksək olmuşdur. Banklar 2023-cü ilin IV rübündə iri sahibkarlıq subyektlərinə verilən biznes kreditləri üzrə tələbin azalacağı, MKOS subyektləri üzrə kredit tələbinin artacağı qənaətindədirlər.

Qeyd edilib ki, son 3 rüb ərzində biznes kreditləri üzrə kredit standartlarına yumşaldıcı və sərtləşdirici təsir göstərən faktorların təsir dərəcəsinin azalması müşahidə edilir. Son rüb ərzində bankların mövcud və gözlənilən likvidlik mövqeyi biznes kreditləri üzrə standartlara ən çox yumşaldıcı təsir göstərən faktor olmuşdur. Banklarla rəqabətin yumşaldıcı faktor olaraq təsiri azalsa da, ümumi iqtisadi gözləntilər yumşaldıcı faktor olmaqda davam etmişdir. Cari ilin III rübündə maliyyələşmə xərcləri və uçot dərəcəsi gözləntiləri biznes kreditləri üzrə kredit standartlarını sərtləşdirən əsas faktorlar olmuşdur. Əlavə olaraq bankların risk iştahası, inflyasiya gözləntiləri və bankların iri kreditorlarının maliyyə vəziyyətinə dair risklər də sərtləşməyə səbəb olan faktorlardan olmuşdur. Bundan əlavə, son 7 rüb ərzində biznes kreditləri üzrə kredit standartlarına əsas sərtləşdirici təsir göstərən inflyasiya gözləntiləri və uçot dərəcəsinə dair gözləntilərin sərtləşdirici faktor olaraq təsirinin azalması diqqət çəkməkdədir.

Cari ilin III rübündə ipoteka kreditləri üzrə tələb azalmışdır. Belə ki, bankların daxili ipoteka kreditləri üzrə kredit tələblərində önəmli dəyişiklik olmasa da, İKZF hesabına verilmiş ipoteka kreditləri üzrə kredit tələbində azalma müşahidə edilmişdir. Banklar cari ilin növbəti rübündə İKZF hesabına veriləcək. ipoteka kreditlərində cari rüb ilə müqayisədə kredit tələbində artımın olacağını, cəmi ipoteka kreditlərində isə tələbin dəyişməyəcəyini proqnoz edirlər.

Sorğuya əsasən əhalinin istehlak kreditlərinə tələbi ötən rüb ilə müqayisədə azalsa da, yüksək olaraq qalmaqdadır. Məişət avadanlıqlarının alınması üzrə kreditlərə tələb azalsa da, kredit kartlarına və əməkhaqqı kreditlərinə tələb son rübdə artmışdır. Banklar cari ilin son rübündə əhalinin istehlak kreditlərinə tələbinin artacağı qənaətindədirlər. Belə ki, banklar əhalinin əməkhaqqı kreditlərinə tələbinin dəyişməyəcəyini, kredit kartları və məişət avadanlıqlarının alınması üzrə kreditlərə tələbin artacağını proqnoz edir.

2023-cü ilin III rübü üzrə Kreditləşmə fəaliyyətinə dair sorğunun nəticələri ilə aşağıdakı linkdən tanış olmaq olar:

Sorğunun nəticələri